Hieronim Bosch – grzeszny czy święty?

Hieronim Bosch – grzeszny czy święty?

Artysta o którym dziś chcę Wam pokrótce opowiedzieć to Hieronim Bosch. Pomyślałem sobie, że opisując współczesnych ilustratorów takich jak Royo czy Achilleos warto wrócić na chwilę do źródeł. Do tych ludzi których twórczość mogła być inspiracją dla współczesnych. Wybór padł na Hieronima Boscha ponieważ jego obrazy bardzo lubię, przemawiają do mojej wyobraźni.

Naprawdę nazywał się Hieronymus Anthoniszoon van Aken. Pochodził z rodziny malarzy van Aken. Urodził się około 1450 roku w Hertogenbosch (ze skrótu nazwy tego miasta którym sygnował swoje obrazy wziął się przydomek Bosch). Zmarł w roku 1516. O jego życiu tak naprawdę niewiele dziś wiadomo. Na pewno jako trzynastoletni chłopiec był świadkiem wielkiego pożaru – to traumatyczne przeżycie wpłynęło na jego twórczość. Z rzeczy które wiadomo na pewno to fakt iż w wieku ok. 30 lat poślubił Alyet Goyaerts van der Meervenne – córkę bogatych rodziców która w posagu wniosła w małżeństwo miasteczko Oirschot którym – mimo konfliktu z rodzicami żony – sprawnie zarządzał.

W przeciwieństwie do wielu innych artystów Bosch już za życia stał się sławnym malarzem. Jego dzieła takie jak „Sąd Ostateczny” czy „Kuszenie św. Antoniego” znajdowały się w zbiorach Małgorzaty Habsburskiej czy księcia burgundzkiego Filipa Pięknego. Prawdopodobnie – ale to tylko teoria – Bosch w latach 1500 – 1504 odwiedził Włochy – kilka jego obrazów pojawiło się w kolekcjach weneckich.

Bosch nie datował swoich prac, często też ich nie sygnował, stąd przypisuje się mu 25 obrazów namalowanych w jego stylu. Po śmierci jego sława zataczała jeszcze szersze kręgi. Wielkim miłośnikiem jego dzieł był król hiszpański Filip II – stąd dziś największą kolekcję obrazów Boscha można zobaczyć w Muzeum Prado w Madrycie.

Artysta reprezentuje tzw. Młodszą generację prymitywistów niderlandzkich. Bosch preferował malarstwo olejne jak i rysunek. Ciekawym jest to, że w przeciwieństwie do innych malarzy Hieronim Bosch pozostawiał w swoich dziełach wyraźne ślady pędzla. Jako pierwszy w Europie wprowadził taką właśnie technikę malowania. Kiedy patrzymy na obrazy z tamtego okresu widać, że malarze dążyli do wygładzenia warstw farby, uczynienia powierzchni obrazu gładką niemal nierzeczywistą. Tymczasem u Boscha widać niemal każdy pojedynczy włos pędzla. Również w kolorystyce artysta był prekursorem. Nie bał się używania szerokich spektrów barwnych, wielu rożnych tonacji. Jego obrazy do dziś zachwycają szczegółowością, najdrobniejszymi detalami w drugim planie które są dopieszczone do perfekcji. 

Mimo iż Hieronim Bosch tworzył głównie na zlecenie kościoła katolickiego to tematyka jego prac była bardzo różnorodna – od motywów religijnych po obserwacje społeczne i wydarzenia codzienne. Ukoronowaniem jego twórczości był słynny „Ogród ziemskich rozkoszy”. Ten tryptyk przedstawiający raj Adama i Ewy, rozkosze ziemski i tortury grzeszników jest dziełem doprawdy niezwykłym – można powiedzieć, że trafionym w gusta miłośnika horrorów.

Demonografia prac Boscha jest zaiste imponująca. Tak naprawdę największą zagadką jeśli chodzi o twórczość Hieronima Boscha jest to skąd czerpał źródła inspiracji. Według jednej z teorii Boscha podejrzewa się o to, iż mimo pracy dla kościoła czynnie uprawiał astrologię, alchemię, sympatyzował z heretyckimi ideologiami. Badacze wyznający tą teorię widzą w dziełach Boscha zakamuflowane symbole, krytykę kościoła jako instytucji. Część dzieł Boscha jest identyfikowanych jako malowane dla sekty Wolnego Ducha – pełne symboliki magicznej, judaistycznej czy ludowej. Inna z teorii mówi, że Bosch jako niezwykle wrażliwy artysta o postawie chrześcijańskiej często był zmuszony do walki z pokusami, myślami o grzechu, społeczną degrengoladą. A swoje frustracje i przemyślenia z tym związane zawarł właśnie w swoich obrazach. I faktycznie – wiele obrazów Boscha pokazuje ludzi w bardzo krzywym zwierciadle.

Mam nadzieję, że chociaż trochę zachęciłem Was do poznania prac tego niezwykłego Holendra. Warto czasami wrócić do przeszłości, spojrzeć na świat oczami przodków. Okazać się może, że tak naprawdę niewiele różni czasy dawne od współczesnych.

Podobało się? Nie podobało? Zostaw jakiś ślad po sobie :)

Font Resize
KONTRAST